دو نفر را تصور کنید که در یک روز تصمیم می گیرند زبان انگلیسی را در خانه یاد بگیرند. اولی در یک ماه ده کتاب جمع می کند، هر کدام را چند صفحه می خواند و تا ماه سوم همه گوشهٔ قفسه خاک می خورند. دومی فقط سه کتاب برمی دارد، یک گرامر مقدماتی، یک واژگان مقدماتی و یک گرامر میانی، و هر کدام را به ترتیب تمام می کند. این مطلب برای کسی است که می خواهد مثل نفر دوم باشد: ده کتاب خودآموز زبان انگلیسی و نقشه ای که ترتیب خواندنشان را نشان می دهد. ده کتاب نقشه اند، نه فهرست الزام.
قانون اول: ترتیب، نه تعداد
کتاب خودآموز زبان انگلیسی با کلاس فرق دارد: کسی نیست که بگوید امروز چه کنید و اشتباهتان کجاست. پس انتخاب درست و ترتیب درست بخش بزرگی از کار است. اگر کتابی بالاتر از سطح تان باشد، هر صفحه سه واژهٔ ناآشنا دارد و بعد از یک هفته رهایش می کنید. اگر پایین تر باشد، حوصله تان سر می رود.
سه قاعدهٔ ساده کمک می کند. اول، همزمان فقط یک کتاب گرامر و یک کتاب واژگان را باز نگه دارید. دوم، هر کتاب را تا آخر بروید پیش از اینکه سراغ بعدی بروید. سوم، حتماً کتابی را بردارید که کلید پاسخ دارد؛ در خودآموزی، تمرینی که نتوانید تصحیحش کنید نصف ارزشش را از دست می دهد.
نفر اول داستان ما بد نیت نبود؛ مشکلش این بود که هر کتاب را به خاطر یک ویژگی انتخاب کرده بود: این یکی کوچک تر است، آن یکی تصویر بیشتری دارد، آن دیگری را دوستش معرفی کرده. وقتی کتاب ها از سطح های مختلف و سبک های مختلف بودند، هیچ کدام پایهٔ کتاب بعدی نشد. هر کتاب باید به کتاب بعدی پل بزند.
برای اینکه بفهمید کدام کتاب مال شماست، یک واحد از وسط کتاب را بدون نگاه کردن به توضیح ها حل کنید. اگر بیشتر از هشت دهم تمرین ها را درست جواب دادید، آن کتاب برای شما ساده است و بهتر است یک سطح بالاتر را امتحان کنید. اگر کمتر از نصف را درست زدید، یک سطح پایین تر بروید. این قاعده ای عملی و غیررسمی است، نه آزمون استاندارد، ولی در بیشتر موارد کافی است.
جدول ده کتاب، از A1 تا C2
ده کتاب زیر همه از مجموعه های شناخته شدهٔ کمبریج اند، چون در این مجموعه سطح بندی روشن است و نسخهٔ «با پاسخ» هم موجود است. ترتیب جدول همان ترتیب پیشنهادی خواندن است؛ زمان ها پیشنهاد نویسنده اند و بسته به سطح اولیه و وقتتان فرق می کنند.
| ترتیب | کتاب | سطح | مهارت | کلید پاسخ | زمان پیشنهادی |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | Essential Grammar in Use | A1 تا B1 | گرامر | دارد | ماه ۱ تا ۳ |
| ۲ | English Vocabulary in Use Elementary | A1 تا A2 | واژگان | دارد | ماه ۱ تا ۳ |
| ۳ | English Grammar in Use | B1 تا B2 | گرامر | دارد | ماه ۴ تا ۷ |
| ۴ | English Vocabulary in Use Pre-intermediate and Intermediate | حدود A2 تا B1 | واژگان | دارد | ماه ۴ تا ۷ |
| ۵ | English Pronunciation in Use Intermediate | B1 تا B2 | تلفظ، با فایل صوتی | دارد | ماه ۵ تا ۷ |
| ۶ | English Collocations in Use Intermediate | B1 تا B2 | هم نشینی واژه ها | دارد | ماه ۸ و ۹ |
| ۷ | English Phrasal Verbs in Use Intermediate | B1 تا B2 | افعال دوکلمه ای | دارد | ماه ۸ و ۹ |
| ۸ | English Vocabulary in Use Upper-intermediate | B2 | واژگان | دارد | ماه ۱۰ تا ۱۲ |
| ۹ | Advanced Grammar in Use | C1 تا C2 | گرامر | دارد | سال دوم |
| ۱۰ | English Vocabulary in Use Advanced | C1 تا C2 | واژگان | دارد | سال دوم |
اگر فهرست دیگری هم می خواهید، در harfetaze.com هم ده کتاب خودآموز زبان انگلیسی معرفی شده است؛ می شود آن را کنار این جدول گذاشت و دید کدام کتاب ها مشترک اند. هر کتابی که در هر دو فهرست بود، انتخاب مطمئن تری است.
کتاب های «Oxford Word Skills» هم، که برای واژگان موضوعی و در سه سطح از A1 تا C1 نوشته شده، جایگزین خوبی برای سری واژگان کمبریج اند. فقط هر دو را همزمان نخوانید. اگر دنبال یک سری فقط واژگان هستید، یکی از این دو مسیر را انتخاب کنید و تا آخر بروید؛ مخلوط کردنشان همان اشتباه نفر اول است با ظاهر منظم تر. کلید پاسخ هر کتاب را هم پیش از شروع بررسی کنید تا مجبور نشوید وسط راه آن را پیدا کنید.
برنامهٔ ماه به ماه
این برنامه برای کسی است که هر هفته چهار جلسهٔ سی تا چهل دقیقه ای وقت دارد. اگر کمتر یا بیشتر دارید، زمان ها را تغییر بدهید، ولی ترتیب را نه.
- ماه ۱ تا ۳ (A1 تا A2): Essential Grammar in Use و English Vocabulary in Use Elementary را همزمان بخوانید. هر جلسه یک واحد گرامر و یک واحد واژگان؛ هدف این است که تا آخر این بازه با زمان های ساده و واژه های روزمره راحت باشید.
- ماه ۴ تا ۷ (B1): سراغ English Grammar in Use و نسخهٔ Pre-intermediate and Intermediate بروید. از ماه پنجم، یک واحد تلفظ هم در هر هفته اضافه کنید و فایل صوتی را بلند تکرار کنید.
- ماه ۸ تا ۹ (B1 تا B2): وقت آن است که واژه ها کنار هم بنشینند: Collocations و Phrasal Verbs، هر کدام یک واحد در هر جلسه، و هر واحد را در دو جمله از خودتان به کار ببرید.
- ماه ۱۰ تا ۱۲ (B2): English Vocabulary in Use Upper-intermediate را تمام کنید و مرور نکتهٔ گرامری هر هفته را ادامه بدهید تا چیزی از پایه فراموش نشود.
- سال دوم (C1): دو کتاب Advanced فقط وقتی ارزش دارند که B2 را واقعاً پشت سر گذاشته باشید.
اگر وقت کمتری دارید، مثلاً فقط دو جلسهٔ سی دقیقه ای در هفته، همین برنامه را کش بدهید: هر بازه را دو برابر کنید و در عوض از هر کتاب فقط واحدهایی را بخوانید که ضعف تان در آن هاست. تمام کردن کتاب با سرعت کمتر بهتر از رها کردنش با سرعت زیاد است.
یک نکته دربارهٔ کلید پاسخ: اول خودتان جواب بدهید، بعد کلید را باز کنید. اگر هر بار قبل از فکر کردن به کلید نگاه کنید، کتاب را مثل رمان خوانده اید، نه مثل تمرین. هر خطایی که پیدا کردید را در دفتری جدا بنویسید و آخر هفته مرور کنید.
زمان ها قطعی نیستند. اگر کتابی را در دو ماه تمام کردید، سراغ بعدی بروید؛ اگر پنج ماه طول کشید، مشکلی نیست.
هفتهٔ شما چه شکلی باشد؟
چهار جلسه کافی است: دو جلسه گرامر و واژگان، یک جلسه مرور، یک جلسه خارج از کتاب. در جلسهٔ مرور، بدون نگاه کردن به کتاب، واژه ها و جمله های هفتهٔ قبل را بنویسید؛ بعد با کتاب تطبیق بدهید. این همان جایی است که کلید پاسخ لازم می شود، چون خطاهایتان را نشان می دهد.
یک جلسهٔ نمونه: ده دقیقه مرور واحد قبل، بیست دقیقه واحد جدید با تمرین، پنج دقیقه تصحیح با کلید و پنج دقیقه نوشتن سه جملهٔ خودتان با واژه های امروز. چهل دقیقه، بدون ابزار خاص، و تقریباً هر کسی می تواند ادامه اش بدهد.
جلسهٔ خارج از کتاب برای آن است که آنچه یاد گرفته اید از صفحه بیرون بیاید: یک پادکست ساده، یک ویدئوی کوتاه، یا یک پاراگراف نوشتن. کتاب خودآموز فقط پایه می سازد؛ زبان وقتی می ماند که استفاده شود.
چه چیزی در این فهرست نیست؟
ده کتاب بالا گرامر، واژگان و تلفظ را پوشش می دهند، ولی از شنیدن، حرف زدن و نوشتن فقط سهم کمی دارند. اگر فقط با کتاب بخوانید، چیزی شبیه «انگلیسی روی کاغذ» می سازید که در گفت وگوی واقعی دیر به کار می افتد. پس هر هفته کمی از وقتتان را به این سه بخش بدهید: یک پادکست ساده، یک پاراگراف نوشتن، و سه دقیقه حرف زدن با خودتان یا یک دوست.
همین طور، کتاب نمی تواند جای معلم را بگیرد. اگر مدتی کتاب خواندید و حس کردید جا زده اید، یک جلسهٔ کوتاه با معلم یا یک زبان آموز باتجربه می تواند چند هفته راه را کوتاه کند.
وقتی دلتان می خواهد کتاب عوض کنید
هر کسی در ماه دوم یا سوم حس می کند کتاب بعدی جذاب تر است. این حس را بشناسید و به آن عمل نکنید، مگر اینکه دو هفته پشت هم هیچ واحدی را بدون گیر کردن تمام نکرده باشید؛ آن وقت کتاب احتمالاً بالاتر از سطح شماست و باید یک پله پایین بیایید.
نفر دوم داستان ما هیچ وقت ده کتاب را نخواند. سه کتاب را تا آخر خواند، روی هر صفحه شان یادداشت داشت و کتاب چهارم را وقتی باز کرد که سه تای اول تمام شده بود. شما هم می توانید همین باشید: اول یک کتاب، بعد یک کتاب دیگر. اگر امروز فقط یک کار بخواهید بکنید، سطح تان را با یک واحد از وسط کتاب بسنجید و کتاب اول را انتخاب کنید. بقیهٔ ردیف های جدول می توانند منتظر بمانند؛ چون وقتی به آن ها برسید، دیگر آدم دیگری هستید.